---------------------------------------------------------------------------
کاروانسراي "ميان کتل" را مي توان تنها کاروانسراي تاريخي کشور دانست که در ساخت بدنه و نماي ان به صورت کامل از سنگ استفاده شده است، با اين حال اين کاروانسراي منحصر به فرد در 35 کيلومتري شهر کازرون به سمت بوشهر به حال خود رها شده و هر روز قسمتي از آن فرو ميريزد.
خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ گروه ميراث ـ کاروانسراي ميان کتل از جمله کاروانسراهاي عباسي است که در زمان صفويه و به دستور شاه عباس صفوي پادشاه قدرتمند ايران در 400 سال پيش براي رونق صنعت و تجارت ساخته شد، اين بنا در سال 1379 خورشيدي با شماره 3668 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.
کاروانسراي ميان کتل که مردم بومي آن را " کاروانسراي شاه عباسي " هم مي نامند پلاني مستطيل شکل دارد و داراي حدود سه هزار و 500 متر مربع مساحت بوده که دو هزار و 500 متر مربع از آن را زيربناي حجره ها در اطراف حياط مرکزي شامل مي شود.
ميان کتل به لحاظ معماري به صورت چهار ايواني با حياط مرکزي ساخته شده، در مرکز اضلاع شرقي و غربي دو حجره ي بزرگ و همچنين دو حجره کوچک در هر دو سوي اين قسمتها قرار دارد. در اضلاع شمالي و جنوبي نيز چهار حجره کوچک وجود دارد.
سازندگان اغلب کاروانسراهاي ساخته شده در ايران براي تامين امنيت مسافران و وسايلشان جهت رصد هرگونه خطر احتمالي تعدادي برجک نگهباني براي بناي خود در نظر مي گرفتند و به همين دليل بيشتر اين کاروانسراها نيز داراي دو و گاهي تا هشت برجک نگهباني بوده اند. با اين وجود ميان کتل تنها کاروانسراي تک برجه ساخته شده در ايران است و اين ويژگي نيز به دليل محل ساخت آن بر فراز يک تپه و اشراف کامل بر همه محيط اطراف است.
با وجود کارشناسي و دقت به کار رفته در ميان کتل، طراح نقشه براي ساخت آن از يک نقشه از پيش تعيين شده استفاده نکرده و بنا را بر اساس توپوگرافي زمين محل احداث کرده است. تنها ورودي اين کاروانسرا که با يک در بزرگ چوبي محافظت مي شود در ضلع جنوب غربي آن واقع شده و محيط آن به شکل چهارگوش وقرينه در ابعادي حدود سه هزار متر مربع ساخته شده که براي نماي ورودي و داخلي آن از سنگ هاي تراشيده شده که به شکلي هنرمندانه تراش خورده است استفاده شده است.
در ساخت کارواسراي ميان کتل علاوه بر سنگ مالون که براي نما و تزئينات استفاده شده است، سنگ، گچ و ساروج نيز براي استحکام ديوارها به کار رفته است. همين عامل نيز موجب شده است اين کاروانسرا همچنان هيبت و شکوه خود را چون گذشته حفظ کند.
با وجود اين اما کاروانسراي ميان کتل سالهاست بر روي تپه محل ساخت به حال خود رها شده و پاتوقي براي معتادان شده است، در اين مدت آسيب هاي بسياري نيز بر بدنه ان وارد شده، به شکلي که هر از گاه بخش هايي از ان به دليل عوامل طبيعي فرو ميريزد و از بين مي رود، همچنين رشد گياهان و درخت هاي مختلف بر سر و بدنه ان نيز باعث شده است ريشه آنها بخش هاي بيشتري از سازه اين بناي تاريخي و خاص را شکافته و از بين ببرد.
اين در حالي است که ريشه کن کردن گياهان و درخت هاي رشد کرده بر سر و بدن کاروانسراي ميان کتل هزينه چنداني ندارد و متوليان ميراث فرهنگي استان فارس و شهرستان کازرون مي توانند به راحتي اين بنا را محافظت کرده و آن را از گزند آسيب ها نجات دهند.
بر اساس اسناد به جا مانده از تاريخ (هرودوت مورخ نامي نيز در کتاب خود به همين مسئله اشاره مي کند) اولين ملتي که اقدام به ساخت محلي براي رفاه و تامين امنيت مسير در جاده هاي ميان شهرهاي کشور خود کردند ايرانيان بوده اند، بر اين اساس بار اول در زمان هخامنشيان و در دوران داريوش اول هخامنشي محلهايي با نام "کارباط" براي تامين امنيت جاده ها و همچنين استراحت لشکريان هخامنشي در فواصل 6 فرسخي (برابر با 36 کيلومتر) به تعداد زياد ساخته شد.
کارباط ها را مي توان هسته اوليه کاروانسراهاي امروزي دانست، اگر چه اين منازل بين راهي از ابتدا براي مقاصد نظامي برپا شدند اما با گذر زمان و در دوره هاي مختلف تاريخي از اشکانيان گرفته تا عهد صفوي تکامل پيدا کرده و در جاده هاي نقطه نقطه ايران زمين جايگه ويژه اي را به خود اختصاص دادند. از همين روست که باستان شناسان کاروانسراها را اختراعي تمام ايراني ميدانند.
---------------------------------------------------------------------------
Link: http://www.iranpressnews.com/source/107205.htm
--
The webmaster!
--
-
برای لغو عضويت لطفا از همان ایمیلی که عضو خبرنامه شده اید به آدرس زير ايميل بفرستيد
و سپس لینکی که برای شما فرستاده میشود را تائید کنید
IranPressNews+UNsubscribe@googlegroups.com
هرزمان که بخواهید میتوانید با فرستادن یک ایمیل به آدرس زیر دوباره مشترک خبرنامه شوید
IranPressNews+subscribe@googlegroups.com
-
No comments:
Post a Comment